blog-peer
Voor u gelezen

Restanten Helperlinie (bron: gemeente.groningen.nl/)

Opnieuw restanten Helperlinie gevonden

De Helperlinie strekte zich uit van het Winschoterdiep tot het Hoornse Diep.

Bij de voorbereidende werkzaamheden voor de zogenaamde ‘woonrups’, ten zuiden van de DUO werden deze week diep onder het maaiveld opnieuw restanten van de Helperlinie aangetroffen. Bij de bouw van de parkeergarage werd al eerder muurwerk gevonden. In de parkeergarage van de DUO is overigens over de gehele oostwand de Helperlinie afgebeeld. Het gedeelte van de vesting waar we nu zitten ligt net ten oosten van en in het meest oostelijke lunet (driehoekig bastion), zie afb 1.

 DUO_1   

Afb 1. Plan van Menno van Coehorn met ten zuiden van de drie lunetten het Sterrebos afgebeeld. Op het terrein van de duo zijn moestuintjes te zien.

De Helperlinie strekte zich uit van het Winschoterdiep tot het Hoornse Diep aan de westkant van de Hondsrug, en is meer dan twee kilometer lang. De verdedigingslinie bestond uit verdedigingswallen en bastions, bestaande uit aarden wallen, natte en droge grachten en stevig muurwerk.

Bommen Berend

De vesting is eind 17de eeuw door het Rijk aangelegd om Noord Nederland en de stad Groningen beter te beschermen, (mede ingegeven door de belegering van Bommen Berend die ternauwernood was afgeslagen). Vestingbouwmeester Menno van Coehoorn heeft het plan ontworpen. Het was destijds een revolutionaire combinatie van grachten en uitstekende lunetten (driehoekige bastions). Dit ‘Nieuw Nederlands Stelsel’ is later op meer plaatsen toegepast, maar de Helperlinie is het eerste voorbeeld van dit Stelsel. Het is dus niet een vesting als Boertange, maar half verdiept in de grond aangelegd. Aanvallers vanuit het zuiden zien alleen een flauwe helling, maar komen dan pardoes terecht in een droge gracht en staan tegenover een hoge gemetselde muur waarachter de verdedigers zitten (afb. 2).

DUO_2

Afb 2. Doorsnede van het vestingwerk: In lichtrood de verhoogde delen, in geel de droge gracht en in rood het muurwerk (opmetingstekening bij slechting van de vesting).

Het project moet in die tijd minstens evenveel impact hebben gehad als nu de bouw van Ring Zuid nu. Belangrijke toegangswegen als de Hereweg moest tussen de lunetten door worden geprutst , de Oosterweg werd helemaal afgesloten. De aanleg alleen al duurde meerdere jaren en de linie werd in haar bestaan meerdere keren aangepast en gemoderniseerd.

Aanpassingen

Eén van latere deze aanpassingen aan de linie is nu goed tevoorschijn gekomen: In het westen, bijna tegen het Sterrebos aan is het (vroeg) 18de eeuwse muurwerk afgekapt om er een 19de eeuwse doorgang van vier meter breed in te zetten. Op deze plek kon je toen met groot materieel (kanonnen?) van achter de wal in de (droge) gracht komen.

Metselwerk

In bijgaande afbeeldingen zie je onder meer de westkant van deze doorgang. In het metselwerk een natuurstenen blok (zandsteen) waarin een hoek gekapt is en een houten paal staat. Een dikke ijzeren duim (uitstekend) is onderdeel van een ophangsysteem van een stevige houten (?) deur die hier gezeten heeft. De deur zelf is overigens niet aangetroffen. Er is meer houtwerk aangetroffen, liggend voor de doorgang, en ook palen. We hopen met we met dendrodateringen deze precies in de tijd te kunnen plaatsen.

Afbeelding 3a, 3b en 3c: Respectievelijk de  (nog niet schoongemaakte) 19e eeuwse doorgang (3a), de aansluiting tussen oud vestingwerk (waar schep op ligt) en de oostkant van de doorgang (3b) , en de iets schoongemaakte oostkant van doorgang met paal voor deurconstructie.

3a

DUO_3a

3b en 3c

Foto DUO_3b

 

Foto DUO_3c

 

 

 

 

https://gemeente.groningen.nl/actueel/nieuws/opnieuw-restanten-helperlinie-gevonden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.